گزارشی از چهار دوره

Untitled 22

مقالات رسیده

به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

بسم الله الرحمن الرحيم

بهداشت و آراستگي

جلسه اول

اقسام بهداشت:

اسلام پرهيز از انواع آلودگي ها و پليدي ها را در دستور كار خو قرار داده؛ طهارت در اعتقادات كه پرهيز از آلودگي هاي شرك و الحاد و كفر است، طهارت در اخلاق كه پرهيز از آلودگي ها و رذائل اخلاقي است و طهارت فقهي كه پرهيز از آلودگي هاي ظاهري و رفتاري است.

حديث:

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله مي فرمايند: به هر نحو كه ميتوانيد نظافت و بهداشت را رعايت كنيد چرا كه بنيان اسلام بر نظافت و بهداشت است و بهشت براي فرد نظيف آماده شده است و نيز فرمودند بدترين بندگان، افراد چرك و آلوده هستند و خداوند متعال دشمن آلودگي و چركين بودن است.

امام صادق عليه السلام فرمودند: پاكيزگي از اخلاق پيامبران است

اسلام علاوه بر اينكه به پرهيز از نجاسات يازده گانه كه در رساله هاي عمليه بدان ها اشاره شده دستور مي دهد مانند پرهيز از خون، ‌ادرار، مدفوع، شراب و .... همچنين به بهداشت فردي و پرهيز از آلودگي هاي غير نجاستي و بهداشت تغذيه و خوراك و ... فرمان مي دهد.

با كمال تأسف امروزه وزارت بهداشت ما كه دنباله رو بهداشت جهاني است و از الگوهاي يهودي آن پيروي مي كند بهداشت تغذيه و موارد ديگري را در خطر قرار داده است. بسياري از غذاهاي بسته بندي شده و كنسروي و صنعتي، به ظاهر بهداشتي هستند اما داراي مواد سمي فراواني هستند. بسياري از خوراكي ها كه كودكان ما مصرف مي كنند داراي مواد نگهدارنده، رنگهاي شيميايي و مواد سمي فراوان هستند كه سلامت آنها را در خطر قرار مي دهد. بسياري از مواد مصرفي كارخانه ها از مواد شيميايي و صنعتي تهيه مي شود كه تمامي آنها مضر به سلامت انسان است. روغن هاي صنعتي، ‌سركه ها و آب غوره هاي صنعتي، شير و ماست و لبنيات كه اخيرا وايتكس را با آن مخلوط مي كنند و ... غير بهاشتي و ناسالم هستند اما مهر بهداشت را يدك مي كشند.

به هر صورت دستورات بهداشتي اسلام در تمامي زمينه ها سبك زندگي خاصي را دنبال مي كند كه از آن جمله اند:

بهداشت خانه يا خانه تكاني: رسول خدا صلي الله عليه و آله ضمن توصيه به بهداشت محيط خانه فرمودند خاكروبه هاي خود را پشت در خانه جمع نكنيد كه جاي شياطين و آلودگي ها است.

اميرالمؤمنين عليه السلام مي فرمايند: خانه هاي خود را از تارهاي عنكبوت پاكيزه نگه داريد چرا كه مايه فقر است و نيز فرمودند هرگاه خداي سبحان نعمتي را به بنده اي عطا كرد دوست دارد اثر آن را بر او ببيند. سؤال كردند چگونه؟ فرمودند لباسش را پاكيزه كند،‌ خودش را خوشبو كند، خانه اش را سفيد و پاكيزه كند، آستانه خانه را جارو كند و نيز فرمودند داشتن وضوخانه و دستشويي تمييز، بخشي از سعادت انسان است.

نظافت و بهداشت از اسلام شروع شد و برنامه هاي اسلام در خصوص بهداشت فردي و اجتماعي و نظافت، فراوان و بسيار زيباست و مي تواند براي جهانيان الگو باشد. امروزه غربي ها كه داعيه دار بهداشت جهاني هستند انواع آلودگي ها و نجاست ها را مصرف مي كنند و هيچ گونه پرهيزي هم از خوردن نجاست ها ندارند اما نظر اسلام در خصوص بهداشت، تمامي زمينه ها را پوشش مي دهد و سبك زندگي بهداشتي را ارائه مي دهد.

بهداشت خانه و خانه تكاني گفته شد.

بهداشت بدن: رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: حق خدا بر هر مسلماني اين است كه در هر هفته يك بار سر و بدنش را شستشو دهد. دهها غسل مستحبي كه در اسلام به آنها سفارش و توصيه مؤكد شده مانند غسل جمعه علاوه بر آثار معنوي كه دارند در بهداشت و نظافت ظاهري و جسمي هم بسيار مؤثر هستند.

همچنين فرمودند هيچ كس نبايد شب را با دست چرب بخوابد و اگر چنين كرد و آسيبي ديد جز خودش را سرزنش نكند و نيز فرمودند ناخنهاي خود را بگيريد و دفن كنيد، بندها و مفاصل انگشتان دست و پاي خود را تمييز و لثه هاي خود را از غذا پاكيزه كنيد. مسواك،‌ مضمضه كردن آب در دهان و استنشاق آب در بيني از امور فطري هستند.

چند كار بهداشتي هم در روايات اشاره شده است ار جمله: كوتاه كردن موي سر كه باعث زدوده شدن آلودگي و روشن شدن ديده خواهد شد، كوتاه كردن شارب (سبيل)، زدودن موهاي زائد، شانه كردن موي سر.

بهداشت دهان و دندان: در ميان توصيه هاي فراوان به بهداشت بدن توصيه به بهداشت دهان و دندان هم بسيار زياد است رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند مسواك بزنيد و پاكيزه باشيد كه مسواك زدن بخشي از وضو است و اگر بر امتم سخت نبود امر مي كردم براي هر نماز مسواك بزنند.

همچنين فرمودند هرگاه مسواك در دسترس نبود انگشتان دست جايگزين آن هستند بنابراين شاييسته است هنگام وضو گرفتن اگر هم مسواك نيست با انگشتان دست مقداري آلودگي هاي دهان و دندان برطرف شود و نيز فرمودند دو ركعت نماز با مسواك نزد خداوند متعال از هفتاد ركعت نماز بدون مسواك محبوب تر است و نيز فرمودند هر كس روزي يك مرتبه مسواك بزند خداوند از او راضي شود و بهشت از آن اوست و هر كس روزي دو مرتبه مسواك بزند به سنت و روش انبياء الهي عمل نموده است.

سيره رسول خدا صلي الله عليه و آله اين بود كه شبها پيش از خواب و نيمه شب هنگام برخاستن براي نماز شب و قبل از رفتن براي نماز صبح مسواك مي زدند.

جلسه دوم

نظافت و بهداشت عمومي:

مقدمه:

پس از بيان نظافت و بهداشت فردي و خانه و محيط خانه تا بيرون منزل كه بيان شد نظر اسلام در خصوص بهداشت و نظافت اماكن عمومي كه مردم رفت و آمد مي كنند مطرح مي شود.

رواياتي كه از اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام رسيده توصيه اكيد نموده كه اماكن عمومي كه محل رفت و آمد مردم مي باشد از نجاست و كثافت و آلودگي پاكيزه بماند و علاوه بر بهداشت و نظافت معمولي از نجس كردن اين اماكن پرهيز شود.

روايات:

پيامبر اكرم صلي الله عليه و‌آله فرمودند كه زير درختان ميوه دار و سر راه مردم دستشويي نكنيد.

امام سجاد عليه السلام فرمودند براي دستشويي رفتن از اين مكانها پرهيز شود:

1- كنار رودها و رودخانه هايي كه محل رفت و آمد مردم است

2- راههاي عبور و مرور مردم

3- زير درختان ميوه

4- جلوي در خانه ها

5- و نيز فرموده اند كسي كه زير سايبانهايي كه مردم براي استراحت انتخاب مي كنند دستشويي برود مورد لعنت خداست بنابراين كساني كه در ايام تعطيلات به سفر مي روند بايد مراقبت كنند كه نظافت و بهداشت اماكن عمومي و مكانهايي كه محل استراحت مردم است رعايت شود.

در مورد حضرت رضا عليه السلام نقل شده كه هرگز كسي ايشان را نديد كه در معابر عمومي آب دهان بيندازند.

همچنين فرمودند از انداختن اخلاط سر و سينه در مسجد پرهيز كنيد و اگر كسي چنين كرد كفاره دارد و كفاره آن دفن يا مخفي نمودن و از بين بردن آن است.

امام صادق عليه السلام فرمودند هر كس در مسجد سرفه كند و به احترام مسجد اخلاط بيني و سينه اش را باز دارد از اين كه آشكار شود باعث محافظت از بيماري ها مي شود.

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: هنگامي كه مي خواهيد عطسه كنيد (چه در مساجد يا معابر يا منازل) دستان خود را جلوي صورت بگيريد و با صداي آهسته عطسه كنيد صداي خود را بلند نكنيد.

رسول خدا صلي الله عليه و آله: در آب راكد بول نكنيد چراكه عقل را زائل مي كند.

اميرمؤمنان علي عليه السلام: آب ساكناني دارد با بول و غائط آنها را نيازاريد.

نكات ديگري از بهداشت عمومي و نظافت فردي كه در اسلام به آنها اشاره شده است عبارتند از:

1- بهداشت ظروفي كه استفاده مي شود در اسلام مطرح شده است.

امام صادق عليه السلام فرمودند: شستن ظرفها و جارو كردن آستانه‌ي خانه روزي را جلب مي كند.

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند: روي ظروف را بپوشانيد و در مشك (ظروف آبخوري) را ببنديد تا شيطان يا همان ميكروب و آلودگي وارد آن نشود.

امام صادق عليه السلام نيز فرمودند: ظروف را وارونه بگذاريد تا آلودگي وارد آن نشود (شيطان)

2- در خصوص زباله ها هم فرمودند: شب كه مي شود زباله ها را در خانه هاي خود نگه نداريد كه جايگاه شيطان و آلودگي است.

همچنين رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: پارچه آلوده را از خانه هاي خود بيرون بگذاريد و در منزل نگه نداريد و چند چيز را دفن كنيد: مو، دندان، ناخن و خون.

3- در بين روزهاي هفته هم نسبت به نظافت و بهداشت روز جمعه توصيه اكيد و سفارشهاي خاصي شده است.

امام صادق عليه السلام فرمودند: روز جمعه خود را بياراييد، غسل كنيد، خودتان را خوشبو سازيد، لباسهاي پاكيزه بپوشيد و موهاي خود را شانه بزنيد؛ چراكه خداوند متعال در اين روز به اهل زمين توجه خاصي دارد تا حسنات آنان را افزايش دهد.

در ميان غسل هاي مستحبي غسل روز جمعه اهميت مضاعف و ثواب فوق العاده اي دارد كه خيلي به آن سفارش شده است.

غسل جمعه چهار نيت دارد: رجاء، ادا، ما في الذمه و قضا كه نشان از اهميت انجام اين غسل دارد؛ اگر كسي مي داند كه روز جمعه نمي تواند غسل انجام دهد مثلا در حال سفر است مي تواند شب جمعه نيت غسل جمعه كند به نيت رجاء يعني به اميد ثواب. از اذان صبح تا اذان ظهر روز جمعه هم غسل، نيت اداء دارد. بعد از ظهر جمعه اگر كسي نتوانست تا آن موقع غسل كند بايد نيت ما في الذمه كند و اگر كسي در اين سه وقت نتوانست غسل كند روز شنبه مي تواند به نيت قضا غسل جمعه را انجام دهد.

4- در خصوص استفاده از بوي خوش نيز توصيه هاي فراواني شده است:

رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند: استعمال بوي خوش دل را قوت مي بخشد.

اميرمؤمنان علي عليه السلام فرمودند: چند چيز مايه شكوفايي و شادابي مي شود: استفاده از بوي خوش، شست و شو و نظافت، نگاه كردن به سبزه زارها و سوار كاري (معراج الشيعه ص 356)

فرموده اند: اگر انسان مي تواند هر روز از عطر استفاده كند و اگر نمي تواند يك روز در ميان و اگر باز هم نمي تواند هفته اي يك مرتبه آن هم در روز جمعه. در چند مورد هم استفاده از عطر تأكيد شده است بعد از وضو،‌ هنگام نماز، هنگام ورود به مسجد و روزهاي جمعه.

و نيز فرمودند: آنچه در عطر هزينه شود اسراف نيست و رسول خدا صلي الله عليه و آله آن مقداري كه براي عطر هزينه مي كردند براي غذاي خود هزينه نمي كردند.

بانوان بايد توجه داشته باشند استفاده از عطر و ادكلن خارج از منزل براي آنها جايز نيست. اگر خانمي براي غير شوهر عطر استفاده كند مستحب است هنگام بازگشت غسل كند.

 

این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TechnoratiSubmit to Twitter

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

Find us on Facebook
Follow Us